Het eerste werkstuk Men bedekt de werktafel met een plaat eterniet. Eterniet is hittebestendig en isolerend, zodat het gloeiende treefje of het roodgloeiende koper er zonder enig bezwaar op neergelegd kan worden. Men zet vervolgens het boven omschreven gereedschap klaar en tevens een bakje (geen plastic) koud water en een paar oude schone lapjes linnen of katoen.

  1. Een andere manier om het metaal vetvrij te maken is het eenvoudig met schuurpoeder bewerken. Dit is iets minder zeker dan uitgloeien, maar het is een methode die men toch wel kan toepassen.
  2. Een betere methode van vetvrij maken is die waarbij men het metaal met zeer fijn schuurpapier blank schuurt en het vervolgens een aantal minuten in een bad legt dat bestaat uit een oplossing van een theelepeltje keukenzout op een half kopje azijn. Het koper moet met een houten spateltje in de vloeistof heen en weer worden bewogen. Vervolgens neemt men het koper met een pincet uit de vloeistof en spoelt het zeer goed in stromend water, waarna men het met een schoon doekje afdroogt. Uiteraard mag het daarbij niet met de handen worden aangeraakt.
  3. Wil men een zeer lichtgetinte ondergrond bereiken, hetgeen bij transparante emailles belangrijk kan zijn, dan kan men koper of tombak afbeitsen in een oplossing van een deel salpeterzuur op twee delen water. Dit is echt geen onschuldig middel en oppassen is geboden, vooral wanneer er kinderen in de nabijheid zijn. Een nieuw middel is Sparex. Dit is ongevaarlijk voor de huid. De korrels oplossen in water.
  4. Men kan op zeer eenvoudige wijze controleren of het metaal voldoende ontvet is, door het onder stromend water te houden. De ontvetting is volkomen wanneer het gehele metaaloppervlak nat blijft als men het onder de waterstroom vandaan haalt. Vormen zich echter waterdruppels, dan betekent dit dat zich opnieuw vet op het metaal heeft afgezet. Dit komt alleen dan voor wanneer men het metaal opnieuw met de vingers heeft aangeraakt. Bij iedereen vormt zich veel huidvet op de vingertoppen. Zou dit niet het geval zijn dan zouden al spoedig kloven in de huid ontstaan. Dit huidvet is evenwel een grote vijand van ieder die emailleert.

Wanneer het koper op de bovenomschreven wijze ontvet is kan met het aanbrengen van het emailpoeder worden begonnen.

Indien men de emaillaag op de juiste wijze heeft opgelegd, heeft zich een egale laag gevormd. Is daarentegen het email plaatselijk te dun opgelegd dan hebben zich zwarte puntjes gevormd. Ernstig is dit niet, na volledige afkoeling kan men met dezelfde kleur overemailleren. Men mag daartoe echter niet de emaillaag met de vingers aanraken. Heeft men dit wel gedaan dan dient men het email eerst met een beetje alkalivrij afwasmiddel te ontvetten. Daarna kan op dezelfde wijze als tevoren het email worden opgelegd en tot smelten worden gebracht.
De transparante emailles laten het overemailleren wel toe, maar de donkere vlekjes blijven zichtbaar. Daarom is het beter om een dekkend email over de transparante laag te leggen wanneer correctie noodzakelijk mocht zijn.


De niet met email bedekte delen worden vervolgens met fijn schuurpapier glanzend geschuurd. Daarbij bedekt men het email met een doekje, want aanraking van het email met schuurpapier geeft krassen. Deze kunnen weliswaar door herhaalde verhitting gemakkelijk worden verwijderd, maar dat is een moeite die kan worden voorkomen.

Vervolgens worden hangeroogjes, brochespeldjes, manchetknoopmechaniekjes en dergelijke aangesoldeerd of aangelijmd.

Bij het ter perse gaan van dit boekje is juist een nieuw middel ontwikkeld, dat een einde maakt aan het omslachtige naschuren. Dit middel Scalex genaamd, wordt na het ontvetten van het koper op de achterzijde gepenseeld en gedroogd. De bovenzijde wordt op de bovenomschreven wijze geėmailleerd. Na het inbranden en het afkoelen van het email laat dit middel los en blijkt het metaal glanzend blank te zijn gebleven.

Samenvatting van de werkwijze

Droog emailleren In het voorafgaande hoofdstuk werd het email nat opgelegd. Dit heeft het voordeel dat door het water de emaildeeltjes vlak naast elkaar komen te liggen en daardoor een sluitende laag vormen. Voor beginners is nat emailleren verreweg het gemakkelijkste. Men kan evenwel ook droog emailleren en dit gaat zo mogelijk nog sneller dan de vooromschreven wijze.

Lijm van tragacanthgom maakt men op de volgende wijze:

Het zal duidelijk zijn dat men voorwerpen met steile kanten, holle of bolle vormen niet kan emailleren in de natte techniek, maar dat men dan is aangewezen op de poedertechniek.
Emailleert men bij voorbeeld een klein schaaltje en zou men dit bedekken met een natte emailmassa, dan zou alles naar het midden vloeien, terwijl de kanten emailvrij zouden blijven. Wanneer men echter het ontvette metaal met een dunne laag tragacanthgom bedekt kan men door het oppervlak te bepoederen een gelijke emaildikte bereiken in het midden en aan de randen.
Toch moet men ook hierbij geen te dikke laag ineens willen aanbrengen, beter is het om een dunne laag email op het schaaltje aan te brengen en daarna de lijm te laten drogen. Met een parfumverstuiver kan men vervolgens een nieuwe laag lijm over het email spuiten en nogmaals bepoederen. Dit geeft de beste resultaten. Lijm van tragacanthgom brandt geheel weg, zonder sporen in het email achter te laten.
Daar de lijm het eerste zal drogen aan de randen van een schaaltje zullen deze het eerste moeten worden bepoederd en pas daarna het midden.

Samenvatting van de poeder­techniek